De Verenigde Staten trekken de stekker uit het Mars Sample Return Program van NASA, een missie samen met de Europese evenknie ESA om monsters uit rotsen op Mars te boren en terug te brengen naar aarde.

Dat werd deze week bekend. Het Amerikaanse Congres steunt een voorstel van president Donald Trump om het ambitieuze Mars-project niet langer financieel te ondersteunen, zo schrijft Science News. Dat betekent dat het project in feite dood is.

Niet in zijn eentje

Deze conclusie wordt onderschreven door ESA. ‘De Mars Sample Return-missie kan inderdaad niet doorgaan’, zei Daniel Neuenschwander, Director for Human and Robotic Exploration bij ESA, gisteren op een persconferentie, die nog terug te kijken is. ‘Het is een feit dat Europa zich een volledige Mars Sample Return-missie niet in zijn eentje kan veroorloven. Daarom heroverwegen we nu onze bijdragen.’

Perseverance

De ambitieuze Mars Sample Return-operatie (waarover we eerder uitgebreid schreven: ‘Rijden én vliegen op Mars’) bestaat uit drie grote onderdelen. Na jarenlange voorbereidingen ging ze in 2020 van start met de lancering van de raket die de rover Perseverance naar Mars bracht. In februari 2021 — het is nogal een eind reizen — landde die met succes op de planeet.

Schematisch overzicht van de Mars Sample Return-missie, met de drie fasen naast elkaar. Illustratie ESA

Drone

Perseverance rijdt sindsdien rond op Mars en verzamelt daar bodemmonsters (in de tussentijd heeft ook een experimentele drone rondgevlogen: ‘Mars-helikopter houdt het langer vol dan verwacht’). Het idee was dat die in fase 2 en 3 zouden worden gebundeld en teruggebracht naar de aarde. Daarvoor moest rond 2026 de Europese Sample Retriever Lander worden gelanceerd. Daaruit zou een platform afdalen naar het Marsoppervlak dat de centrale plek moest vormen waar alle bodemmonsters zouden worden heengebracht. Een raket, gelanceerd vanaf Mars, zou de container met alle bodemmonsters in een baan om Mars brengen. In een laatste stap zou deze container worden opgepikt door een ruimtevaartuig en terugreizen naar aarde. Dit zou op zijn vroegst in 2031 plaatsvinden.

Missie naar de atmosfeer

Maar dat zal er dus hoogstwaarschijnlijk niet van komen. De Amerikaanse steun voor het project valt nu weg en Europa kan het niet alleen. Daarom past ESA de plannen aan, vertelde Neuenschwander gisteren tegen de pers. ‘We zijn van plan om de Earth Return Orbiter (ERO) om te vormen tot een missie naar de atmosfeer van Mars. Dit wordt momenteel besproken met onze lidstaten. Hierdoor zullen toekomstige missies naar Mars bijvoorbeeld nauwkeuriger kunnen landen.’

Tekening van Marsrover Perseverance met enkele buisjes waarin bodemmonsters zitten. Illustratie ESA

Geduld

Dit betekent wel dat de wetenschappers die vol smart zitten te wachten op de bodemmonsters van Mars, waarschijnlijk nog jaren langer geduld moeten hebben tot die op aarde aankomen. Perseverance heeft er volgens de laatste gegevens van NASA, inmiddels 33 verzameld. Die liggen op verschillende plekken stof te vergaren tot ze worden opgehaald. Of dat er ooit van komt, is nu onzekerder dan ooit.

Twee meter diep

Na het slechte nieuws uit de Verenigde Staten gaat alle focus van ESA uit naar de ExoMars Rosalind Franklin-missie. Die behelst een rover die in 2028 moet worden gelanceerd en die op Mars tot twee meter diep in de bodem gaat boren, wat niet eerder is vertoond. Ook hier is de achterliggende wetenschappelijke vraag: zijn in die monsters sporen van of aanwijzingen voor levensvormen aan te treffen?
 

Openingsbeeld: De Earth Return Orbiter, onderdeel van het Mars Sample Return-programma, in een artist impression. Illustratie ESA/ATG Medialab.