Woningen die we nu bouwen, moeten over honderd jaar nog bruikbaar zijn. Dat stelt het rapport Bouwen voor 2140: langetermijndenken, kortetermijndoen van De Argumentenfabriek en Copper8. Het werd op 12 november gepresenteerd op het Nationaal Deltacongres. Wat betekent het voor ingenieurs? We vroegen het Arjan Klem, voorzitter van de KIVI-vakafdeling Bouw.

Denktank Bouw 2040 doet in het rapport acht voorstellen om anders te ontwerpen, te bouwen en samen te werken. Een daarvan: een draagconstructie die honderd jaar meegaat, met een indeling die kan veranderen.

Wat betekent het rapport volgens de makers voor ingenieurs? Sybren Bosch, mede-ondernemer bij Copper8: "Bouwen voor 2140 betekent beter nadenken over de echt lange termijn. Welke trends komen op ons af, zoals klimaatverandering? Hoe zorgen we dat we onze gebouwen en infrastructuur daarop voorbereiden? En welke andere beslissingen in ontwerp en materiaalgebruik moeten we dan vandaag nemen?"

Josefien Meerevoort, senior denkbegeleider Leefomgeving bij De Argumentenfabriek: "Ingenieurs kunnen hele wijken en steden ontwerpen die er over honderd jaar nog staan. De komende generaties wonen vaker alleen en zijn met meer ouderen. Dat vraagt adaptief ontwerpen, zoals de 'woning van de toekomst', één van de verandervoorstellen uit Bouwen voor 2140 waar ingenieurs een belangrijke rol spelen."

Een kwestie van geld, niet van techniek

Dat het kan, staat voor Klem vast. "Als je kwalitatief goed bouwt, kan het honderd, tweehonderd, driehonderd jaar staan." Waarom het dan zo weinig gebeurt? "Het is potentieel iets duurder om te bouwen voor honderd jaar. Je moet ontwerpen op flexibiliteit en extra ruimte in je systemen inbouwen, bijvoorbeeld een verhoogde vloer zodat je later andere leidingen kunt leggen." Een investeerder die zijn geld in vijftig jaar terugverdient, betaalt daar niet graag voor. "Waarom zou je extra betalen voor kwaliteit die buiten je planningshorizon valt?"

Ingenieurs aan tafel bij de opdrachtgever

Het rapport pleit ook voor meer samenwerking tussen de disciplines. Klem ziet dagelijks wat er misgaat als iedereen zijn eigen deel doet: "Er ontstaat een grijs gebied tussen de werkpakketten. Op de bouwplaats past het dan niet, en wordt er naar elkaar gewezen." Het kan anders, als alle ontwerpende partijen al vroeg samen in een bouwteam zitten. Zijn advies: meer ingenieurs aan de kant van de opdrachtgever. "Wie een bouwproject coördineert, moet niet bedreven zijn in Excel, maar in bouwen."

Snel én goed

De bouw moet versnellen. Botst dat niet met bouwen voor honderd jaar? Na de Tweede Wereldoorlog ging snelheid ten koste van de kwaliteit, met vocht- en comfortproblemen als gevolg. Klem ziet in het bouwen in de fabriek een kans: "In een geconditioneerde omgeving, met goede kwaliteitscontroles, kun je snel én hoogwaardig bouwen." De sleutel zit in het detail. "Vaak is vocht het probleem: daardoor gaat wapening roesten of hout rotten. Hou je dat buiten met goede detaillering, dan kan een constructie bijna eeuwig mee." En dat is volgens hem precies het werk van de ingenieur: "Je wilt iets detailleren wat lang goed blijft, en wat te prefabriceren is. Het is een leuke puzzel."

Het rapport Bouwen voor 2140 is gratis te downloaden bij De Argumentenfabriek.