Wat Nederland exporteert, is vertrouwen

Terugblik op de Waterbouwdag 2026: waterbouw wereldwijs 

Ruim zevenhonderd professionals, studenten en andere betrokkenen uit de waterbouwsector kwamen op 29 oktober naar Utrecht voor de Waterbouwdag. Voor een groot deel van hen was het de eerste kennismaking met het evenement. De dag is een initiatief van Rijkswaterstaat, KIVI en de Vereniging van Waterbouwers. Het thema: Waterbouw wereldwijs. De vraag van de dag: hoe behoudt Nederland zijn internationale positie nu kennis en expertise wereldwijd snel toenemen? Het antwoord lag niet alleen in de techniek. 

Drie uur praten, geen woord over de tunnel 
Het mooiste project van Martijn Smitt, executive director bij Ballast Nedam, begon niet met een aanbesteding, maar met één telefoontje. Een Koreaanse aannemer vroeg hem over te komen. Een dag later zat hij in het vliegtuig, voor een afgezonken tunnel in open zee tussen Busan en het eiland Geoje: volgens Smitt een van de grootste infrastructuurprojecten uit de Koreaanse geschiedenis. 

Het eerste gesprek duurde drie uur. Over de tunnel ging het niet. "We spraken over onze landen, onze families, onze kinderen, over wat we belangrijk vinden in het leven." Die nacht schetste Smitt in zijn hotel een oplossing om de tunnelelementen tot op twee centimeter nauwkeurig op de zeebodem te plaatsen: een systeem met hydraulische poten, geïnspireerd op Star Wars. Daarmee kon het laatste tunnelelement tijdens de laatste plaatsingsfase op 20 millimeter nauwkeurig worden gepositioneerd. De tunnel ging in 2010 op de geplande datum open. 

"Veel mensen denken dat wij als Nederlandse ingenieurs technologie exporteren", zegt Smitt. "Maar wat we exporteren is vertrouwen: het vertrouwen dat complexe opgaven op te lossen zijn." Zijn waarschuwing: "De grootste fout die een Nederlands bedrijf kan maken, is arrogant zijn en denken dat wij de oplossing komen brengen." 

In Irak, waar Ballast Nedam een afgezonken tunnel bouwde ten zuiden van Basra, zat het rekenmodel voor de stroming van het oorspronkelijke ontwerp er tot een factor twee naast. Een Koreaanse ingenieur stelde voor een tunnelelement half de rivier in te positioneren en gewoon de stroomsnelheid en de krachten in de lieren te meten en daarmee het model te kalibreren. "In Europa hadden we een nieuw model gemaakt. Een nieuw model maken is niet verkeerd, maar soms brengt een praktische meting je sneller verder." 

Zijn advies aan jonge ingenieurs: "Krijg je de kans om buiten je comfortzone te stappen en mee te gaan op zo'n project? Doe het. Wie die passie eenmaal heeft geproefd, wil nooit meer iets anders." 

Maar internationaal succes vraagt meer dan technische durf en cultureel aanpassingsvermogen. Ook financiering, lokale marktkennis en risicobereidheid bepalen of een kans daadwerkelijk een project wordt. 

De vraag groeit, het geld niet altijd 
Dat vertrouwen is belangrijk, maar biedt Nederlandse bedrijven geen vanzelfsprekende voorsprong. Watergezant Meike van Ginneken schetste de markt. Door klimaatverandering groeit wereldwijd de vraag naar dijken, kustbescherming en havens. Meer dan de helft van de omzet van de Nederlandse deltatechnologie wordt al in het buitenland verdiend. Maar niet elke vraag wordt een opdracht: veel overheden kunnen nauwelijks nog lenen en de rente is gestegen. Nature-based solutions waren vijf jaar geleden nog een Nederlandse specialiteit. Inmiddels beschikken ook andere landen over die kennis. Volgens Meike van Ginneken liggen kansen voor Nederlandse bedrijven bij complexe projecten waarin kwaliteit doorslaggevend is. Dat vraagt om samenwerking met lokale partners, een brede blik op Europa als thuismarkt en, waar verantwoord, meer bereidheid om risico’s te nemen. 

Een dijk is ook vrijheid 
De betekenis van waterbouw wordt niet alleen zichtbaar tijdens rampen of hoogwater. Mathijs van Ledden, werkzaam als consultant voor de Wereldbank, verbond zijn ervaringen in Bangladesh aan een persoonlijk verhaal uit Nederland. In Bangladesh is 400 kilometer aan dijken verbeterd. Die beschermen 700.000 mensen tegen cyclonen en het getij. De les van Van Ledden begon dicht bij huis. Een vrouw van negentig vertelde hem dat ze in 1965 voor het eerst op zaterdagavond uit eten kon in Zierikzee, dankzij de nieuwe Grevelingendam. "Waterbouw gaat niet alleen over bescherming tegen hoogwater. Het gaat over verbinding, over vrijheid, over nieuwe kansen." 

Meer studenten, nieuwe oplossingen 
Er was goed nieuws over talent. Het aantal eerstejaarsstudenten civiele techniek aan de TU Delft en de Universiteit Twente steeg de afgelopen drie jaar met 50 procent, vertelde dagvoorzitter Bas Borsje (Universiteit Twente). Op het mbo en hbo blijft die groei nog uit. De Waterbouwprijs voor wo-studenten ging naar Wouter Waasdorp (TU Delft, met TNO en Rijkswaterstaat), voor een methode om onbenoemde risico's van de Maeslantkering in kaart te brengen en te berekenen. Bij het hbo wonnen Erik ter Maten en Robin Jager (Hogeschool Windesheim, met Boskalis), met onderzoek naar het monitoren van historische kademuren in Amsterdam. 

Dromen verbinden 
De toekomst van de Nederlandse waterbouw ligt niet in het bewaken van een voorsprong, maar in het verbinden van kennis, culturen en maatschappelijke opgaven. Dagvoorzitter Stefan Aarninkhof, decaan Civiele Techniek en Geowetenschappen aan de TU Delft, vatte de dag samen met de woorden die Smitt ooit in Korea uitsprak: "We gaan de uitdaging aan om onze dromen te verbinden."