Als onderdeel van zijn staatsbezoek aan Nederland heeft de Japanse keizer Naruhito woensdag in gezelschap van koning Willem-Alexander een bezoek gebracht aan onderzoeksinstituut Deltares, toonaangevend op het gebied van kennis van water en ondergrond.

De band tussen Japan en Nederland gaat honderden jaren terug. Een van de voornaamste verbindende factoren is dat beide bondgenoten leven met het water en voortdurend naar manieren zoeken zich daaraan aan te passen. ‘Beide landen blinken uit in kennis op het gebied van waterbeheer’, zei minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans  bij de opening van een korte bijeenkomst waarin Deltares zich aan de hoogwaardigheidsbekleders presenteerde. ‘Ook op dit vlak is het een gelijkspel’, verwees hij naar de recente 2-2 tussen beide landen op het WK-voetbal.

De samenwerking op het gebied van waterbeheer, heeft volgens de minister in de loop der tijd een ander karakter gekregen. Waar vroeger kennis werd overgedragen, ligt de nadruk nu op samen leren. ‘Klimaatverandering en de stijgende zeespiegel vormen een uitdaging voor de hele wereld’, zei Karremans. ‘Op die terreinen bouwen we kennis op waarvan ook andere landen kunnen profiteren.’

Keizer Naruhito krijgt een rondleiding door de Hydrohal van Deltares, in gezelschap van Annemieke Nijhof en Dirk-Jan Walstra, die samen de directeur van Deltares vormen, en (op de achtergrond) koning Willem-Alexander.

Natuurlijke systemen

Annemieke Nijhof, algemeen directeur van Deltares, noemde het cruciaal dat Nederland op watergebied kan beschikken over het sterkst mogelijke kennisfundament. ‘De combinatie van menselijke intelligentie, diepgaand begrip van water en ondergrond, experimentele faciliteiten en digitale innovatie in data en modellen vormen de unieke kracht van Deltares.’

Waar waterbeheer lange tijd draaide om controle en snelle afvoer, groeit het besef dat we meer moeten meebewegen met natuurlijke systemen. In een korte presentatie ging Bregje van Wesenbeeck, wetenschappelijk directeur van Deltares en daarnaast hoogleraar natuurlijke oplossingen aan de TU Delft, daar nader op in. Behalve wateroverlast vormen droogte en bodemdaling evengoed een probleem, evenals klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit. Dat vraagt om een andere aanpak, waarin ruimte wordt gegeven aan water en natuurlijke processen.

Van Wesenbeeck legde ook de link met Japan. Daar bestaat al langer een traditie (kasumi-tei) waarin techniek, landschap en samenleving samenkomen, bijvoorbeeld in open dijkensystemen en kustbossen die bescherming bieden tegen wind en golven. ‘Goede oplossingen staan met één been in het verleden en met één in de toekomst.’

Overstromingsrisico’s

Keizer Naruhito, die tijdens zijn studie in Oxford ooit ook onderzoek deed naar waterbeheer op de rivier de Thames, kreeg vervolgens een rondleiding over het Deltaresterrein. Eerste stop was een groot onderzoeksbassin waar hij onder meer werd bijgepraat over Delft-FEWS. Dat open-source platform wordt wereldwijd gebruikt voor waterbeheer en voorspellingen. Het systeem combineert actuele metingen, zoals neerslag en waterstanden, met modellen en weersverwachtingen.

Ook het gezamenlijke onderzoek in Hokkaido waar Delft-FEWS een rol gaat spelen, werd aan de keizer gepresenteerd. Deze regio in Japan wordt sterk geraakt door klimaatverandering en kreeg in 2016 te maken met grote overstromingen. Nederlandse en Japanse partijen, waaronder ook de TU Delft en Rijkswaterstaat, werken hier samen aan het beter begrijpen en voorspellen van overstromingsrisico’s.

Het gezelschap in de Deltagoot, waar onderzoek plaatsvindt naar de gevolgen van golfslag op onder meer dijken.

Kleiblokken

Ook kreeg Naruhito een schaalmodelonderzoek van de Oosterscheldekering te zien. Daarmee onderzoekt Deltares in opdracht van Rijkswaterstaat de effecten van zeespiegelstijging en zware golfbelastingen op de kering, om onderhoud en toekomstige keuzes beter te onderbouwen.

Tot slot was het gezelschap getuige van een proef naar de erodeerbaarheid van kleidijken in de Deltares Deltagoot. In dit onderzoek werken waterschap Brabantse Delta, Deltares, Fugro en Arcadis samen om beter te begrijpen hoe met gras begroeide kleidijken reageren op extreme golfbelasting. Hiervoor zijn kleiblokken uit een bestaande dijk gebruikt, die in de Deltagoot zijn opgebouwd tot een dijk en vervolgens worden blootgesteld aan hoge golven.

Na het bezoek haastten de staatshoofden zich terug naar de hoofdstad, waar in het Paleis op de Dam in Amsterdam het staatsbanket op het programma stond.

Foto's: Guus Schoonewille