Strakker, digitaal, elektronisch, en steeds zelfstandiger – dat was de richting die auto-ontwerpen de afgelopen jaren uitgingen. Maar het tij lijkt te keren, uit veiligheidsoverwegingen.

Jaar na jaar zijn personenauto’s meer op rijdende computers gaan lijken. Wijkt de bestuurder te ver af naar rechts? De auto corrigeert het subtiel. Inparkeren? De auto helpt met piepjes of doet het gewoon even zelf. Moet de ruitenwisser sneller of de radio harder? Zoek op het ingebouwde touchscreen naar de juiste functie en maak je keuze.

Afleiding

Maar nu begint de auto-industrie terug te bewegen, onder aansporing van Euro NCAP (The European New Car Assessment Programme). Dit Europese veiligheidsinstituut kwam in november 2025 met nieuwe eisen aan de bediening in auto's, die er op neerkomen dat essentiële functies zoals ruitenwissers, richtingaanwijzers en alarmlichten weer met fysieke knoppen of hendels bedienbaar moeten zijn. Zo niet, dan kan de bouwer van de betreffende auto straks wel vergeten er de maximale veiligheidsscore van vijf sterren mee te behalen.

Werken met een touchscreen in plaats van met knoppen maakt autorijden immers gevaarlijker: zoeken op een scherm neemt relatief veel tijd in beslag, en mensen houden hun ogen vaak langer gericht op het scherm dan veilig is. Dat leidt af van de weg.

Assistentie

Euro NCAP reageert met de nieuwe veiligheidsstandaarden op feedback van bestuurders, zegt het instituut in een persbericht. Die bestuurders klagen tevens over overactieve assistentiesystemen, die soms irritante aanwijzingen geven of ongewenst ingrijpen. 

China

China kent het ministerie van Industrie en Informatietechnologie dat nieuwe eisen oplegt aan autodesigns. Waar in Europa ‘slechts’ een veiligheidsscore in het geding is, gaat het daar in de vorm van geboden en verboden. Het betreft het verplicht stellen van knoppen in plaats van touchscreens, maar ook andere ingrepen.

Zo hebben auto’s om de deur te openen steeds vaker aerodynamisch verzonken, elektronische handgrepen, maar zijn die in China vanaf 2027 verboden: ze zijn te onveilig en foutgevoelig, terwijl de mechanische greep altijd werkt. Met name hulpdiensten die na een ongeluk de auto willen openmaken, hebben soms problemen met de elektronische handgreep.

Ook de ‘yoke’, het nieuwe ‘halve’ autostuur dat onder meer Tesla en Lexus aanbieden en dat de wielen elektronisch aanstuurt in plaats van mechanisch, ligt in China nu al onder vuur. 

Stapje terug

Vanwaar deze plotselinge ommekeer? Is de auto-industrie te ver doorgeschoten in zijn drang naar modernisering? ‘Mijn inschatting is dat het niet gaat om een ommekeer, maar om een bijsturing van de ontwikkeling’, zegt Nicole van Nes, hoogleraar Human centered design for smart mobility bij de TU Delft. ‘Zulke ontwikkelingen gaan meestal niet in een rechte lijn. Het is toch vaak twee stapjes naar voren en eentje terug.’

Bij de ontwikkeling van nieuwe technologie heeft men vaak een doel voor ogen, maar bij de implementatie blijken er ongewenste bijeffecten te zijn, zegt Van Nes. ‘Dat zie je bij deze voorbeelden voor de veiligheid. Die bijeffecten moet je dan, in het publiek belang, bijsturen met meer of minder dwingende regelgeving.’

Andersom

Intussen wordt bij Toyota volgens de website ChasingCars.com.au juist nagedacht over een maatregel die de modernisering versnelt: deze autofabrikant overweegt om het zijn bestuurders onmogelijk te maken de elektronische veiligheidssystemen uit te schakelen – in elk geval op de openbare weg. Hierbij gaat het om systemen die waarschuwen of ingrijpen bij bijvoorbeeld het overschrijden van snelheidslimieten of niet goed rechtdoor rijden.     

Nu nog kunnen veel van die veiligheidssystemen naar wens worden aan- en uitgezet. ‘Dan wordt het potentieel dus niet altijd voluit benut’, zegt Van Nes, ‘maar het kan ook de verkeersveiligheid bedreigen. Als de bestuurder denkt dat de auto in control is en indien nodig zal remmen, maar dat systeem staat uit, dan resulteert dat letterlijk in levensgevaarlijke situaties.’

Vroeg stadium

De ontwikkelingen geven vooral aan hoe belangrijk het is om bij de implementatie van nieuwe technologieën al in een vroeg stadium na te denken over de veiligheid, benadrukt Van Nes. ‘En dan gaat het zowel om de technische werking als om de begrijpelijkheid van de nieuwe technologie voor de gebruiker.’

Zelf kijkt zij naar dit soort zaken in het perspectief van een bredere ontwikkeling: de opkomst van de zelfrijdende auto. Die technologie is inmiddels vrijwel volwassen: in de Verenigde Staten en Azië zijn al zelfrijdende auto’s op de weg, en in London wordt proefgedraaid door Waymo.  Van Nes: ‘En dus is het van belang om nú na te denken of en in welke vorm we deze technologie willen toelaten op de Nederlandse en Europese wegen, en hoe dat kan bijdragen aan het duurzamer, veiliger, inclusiever en efficiënter maken van onze mobiliteit.’

Openingsbeeld: Depositphotos