Is handigheid een kwestie van aangeboren vaardigheden, of ontstaat het als je je ergens in verdiept, dingen uitprobeert en vindingrijkheid ontwikkelt door te doen? Lees de column van Marcel Möring. 

De gootsteen liep niet meer leeg. Een uur na het handenwassen stond er nog een laag zepig water in. Een pan pasta afgieten was ondenkbaar. We meden de gootsteen en er was een geitenpaadje naar het toilet ontstaan dat de rol van keukenafvoer had gekregen.

‘Ik kan net zo goed een beerput in de tuin graven’, zei ik tegen mijn vrouw.

Een zinloze opmerking, want we hebben geen tuin en ik maak me sterk dat de gemeente zoiets als een beerput in ons chique dorp zou toestaan.

Onze keuken was ooit het middelpunt van een kookstudio, wat de enorme hoeveelheden roestvrij staal verklaart en een gootsteen waarin je een speenvarken kunt wassen. Toen de studio een woning werd, heeft iemand het kookeiland verbouwd. Diegene zou ik graag vragen waarom hij de afvoer van de gootsteen toen horizontaal heeft gelegd. Er is geen verval, water blijft eindeloos lang in de afvoer staan. Kalk en vetten slaan neer en verstoppen de buis.

Onwetendheid is voor Homo sapiens nooit een belemmering geweest.

Er wordt gezegd dat een van de nadelen van het internet is dat iedereen zich, zonder te beschikken over relevante kennis, overal mee bemoeit. Dat is ongetwijfeld waar, maar ook voor het internet gingen de onwetenden aan de slag met van alles en nog wat. Ze bouwden schuurtjes die instortten, sleutelden aan auto’s die daarna in brand vlogen en verprutsten elektra en sanitair.

Onwetendheid is voor Homo sapiens nooit een belemmering geweest. Misschien verklaart dat zelfs ons evolutionaire succes. Als een vroege mensachtige niet ooit overmoedig had gedacht ‘Ik kan de overkant van dat water best bereiken’, hadden we Afrika nooit verlaten en was Europa nu een onbewoond gebied waar flora en fauna welig tierden en van stikstofproblematiek geen sprake was. Maar dat is een ander verhaal.

Onder het meterslange roestvrijstalen aanrecht loopt een even lange, roestvrijstalen buis. Die eindigt in een holle poot van grijs geverfd spaanplaat die is opgetrokken om een stalen poot te vervangen. Daarin zit de zwanenhals, twee meter vanaf de gootsteen. Door de horizontale afvoer vlak onder het aanrechtblad te laten lopen, is hij uit het zicht. Dat is waarschijnlijk de reden voor deze constructie. Form en function zijn hier overtuigend van elkaar losgezongen. Na een uur heb ik de constructie uit elkaar gehaald en word ik beloond met een stalen buis die inderdaad dicht zit met kalkaanslag en vet en een penetrante rioolstank verspreidt. Weer een half uur later en de buis is schoon en opnieuw, nu met licht verval, gemonteerd. Het blijft een slechte constructie, maar aangezien we dit huis huren, houdt het hier voor mij op.

‘Wat ben je toch handig’, zegt mijn vrouw, als ik haar de werkende afvoer toon.

Erkenning is fijn als je een klus hebt geklaard, maar ik vraag me soms af wat mensen bedoelen met ‘handig’. Het klinkt als een soort natuurtalent. Je kunt er niets aan doen: de een is onhandig, de ander het tegenovergestelde. Ik geloof dat niet. Volgens mij is handigheid geen kwestie van aangeboren vaardigheden, maar ontstaat het als je je ergens in verdiept, dingen uitprobeert en vindingrijkheid ontwikkelt door te doen. Ik begeef me nu op glad ijs, maar ik denk dat mensen eigenlijk onder klusjes proberen uit te komen als ze zeggen dat ze twee linkerhanden hebben.

Intellectuelen mogen graag zeggen dat ze niets van techniek snappen, waarmee ze bedoelen dat hun brein op een hoger niveau opereert dan het banale handenwerk

Ik merk het aan mijn zoon die nooit interesse toonde in techniek, maar als een blad aan de boom is omgedraaid sinds hij een huis heeft gekocht. Nu het moet, kan hij ineens plafonds monteren, plinten verzagen en vloeren leggen. Hij heeft voor zijn verjaardag zelfs een zaagtafel gevraagd.

Handigheid is een sociaal construct. Intellectuelen mogen graag zeggen dat ze niets van techniek snappen, waarmee ze bedoelen dat hun brein op een hoger niveau opereert dan het banale handenwerk. Het suggereert dat verstand van techniek geen intellectuele kwestie is. Ik denk dat het omgekeerde het geval is. Iets bedenken, ontwikkelen en uitvoeren is een voortdurende intellectuele inspanning. Het bestaat uit ontelbaar veel momenten die om oplossingen, inzicht en creativiteit vragen. Met enige overdrijving zou je zelfs kunnen zeggen dat techniek een vorm van kunst is. Hoewel dat natuurlijk niet zo voelt als je vet en kalkaanslag uit een roestvrijstalen pijp probeert te verwijderen.