In de provincie Hatay in het zuiden van Turkije, aan de oostkust van de Middellandse Zee, is begin deze maand officieel een aardbevingsbestendige woning geopend van het Architectural Recovery Team ART.

Deze Nederlandse stichting, begonnen als studenteninitiatief aan de TU Delft, maakt modulaire, aardbevingsbestendige huizen. De basis van elke woning is een geprefabriceerde core unit die meteen na de aardbeving kan worden geplaatst. Daaromheen kan de woning in fasen worden uitgebreid, eventueel met materiaal uit de omgeving.

Het eerste prototype – inclusief uitbreidingen – is onlangs in gebruik genomen door een gezin van zeven personen, in het dorp Karsu Köy in Hatay.

Drie jaar later

Het Syrian Turkish Architectural Recovery Team (START-TU Delft), zoals het project aanvankelijk heette, begon als reactie op twee verwoestende aardbevingen in Turkije en Syrië op 6 februari 2023. Meer dan vijftigduizend mensen lieten daarbij het leven, een gebied zo groot als Nederland en België samen lag grotendeels in puin.

Bouwkundestudent Meriç Kessaf van de TU Delft verloor zestien familieleden aan de ramp. Zij was één van de tientallen studenten en docenten die hun kennis voor START-TU Delft inzetten. Een paar keer ging een delegatie van dit team naar Turkije toe, om de behoeften te peilen en afspraken te maken over de bouw van een eerste prototype. Dit kon onder meer dankzij een Studie- en Reisfonds van KIVI.

Uiteindelijk groeide het studenteninitiatief uit tot een interdisciplinair team van architecten, ingenieurs, onderzoekers en lokale partners.

En nu, drie jaar na de ramp, is het eerste prototype dus geopend, op 7 februari 2026. Dit in aanwezigheid van ongeveer veertig mensen die betrokken waren bij het bouwproces in Turkije.

Kruislaaghout

De core unit van de woning, van 2,5 bij bijna zes meter, is voorzien van basisvoorzieningen zoals elektriciteit, een douche en een keuken. ‘Dat wil zeggen dat de unit makkelijk aan een waterleiding te koppelen is, ervan uitgaand dat die al is hersteld’, zei Kessaf in een nieuwsbericht dat De Ingenieur schreef toen de eerste core unit in Delft werd opgeleverd. Voor de elektriciteit zijn er zonnepanelen.

Dat de woning goed tegen aardbevingen kan is te danken aan het gebruikt van kruislaaghout ofwel CLT (cross laminated timber). Dit materiaal is sterk en stabiel, dankzij het feit dat verschillende lagen hout kruislings op elkaar zijn gelijmd. Stalen verbindingen tussen het dak, de vloer en de wanden versterken de constructie nog eens extra.

De core unit is in Nederland ontworpen en gebouwd, met steun van bedrijven en donateurs, en in april 2025 naar Hatay getransporteerd. Daar zijn de aanvullende houten structuren gemonteerd en afgewerkt. Door de productie in Nederland kon het team gebruikmaken van Nederlandse bouwexpertise en strikte kwaliteitscontrole.

Toekomst

Hoewel het prototype veilig is en daadwerkelijk wordt bewoond, is het doel ook om ervan te leren. Zo wordt de woning beschouwd als test voor CLT als bouwmateriaal in Turkije. Ook gaat ART onderzoeken of de woning in de praktijk functioneert zoals bedoeld – dus bijvoorbeeld in hoeverre de kern inderdaad zelfvoorzienend is. Intussen bereidt het team de productieprocessen voor op mogelijke opschaling, en onderzoekt het hoe toekomstige units lokaal in Turkije kunnen worden geproduceerd, in samenwerking met regionale partners.

‘Daarnaast voeren we gesprekken met onder andere de gouverneur van Hatay om te verkennen waar verdere bouw mogelijk is’, schrijft ART in een persbericht. ‘Enerzijds ontwikkelen en verfijnen we ons kennisplatform en ontwerp, anderzijds doen we aanvullend veldonderzoek naar de actuele woningbehoefte in andere dorpen in Hatay, met als doel onze aanpak zorgvuldig en verantwoord op te schalen.’

De eerste bewoners melden in elk geval dat ze erg blij zijn met hun nieuwe onderkomen. 

Beeldmateriaal: ART