Polder in de tropen

Singapore geldt als koploper in de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologie. Maar voor de aanwinning van nieuw land deed de stadstaat een beroep op een ver land dat uitblinkt in oeroude polderexpertise.Singapore, aan de zuidpunt van het Maleisisch schiereiland, bestaat uit een hoofdeiland en meer dan zestig kleinere eilanden. Alles bij elkaar zijn die nauwelijks groter dan de Noordoostpolder. Met meer dan zes miljoen inwoners is ruimte er schaars.Al twee eeuwen lang breidt de stadstaat daarom zijn landoppervlak uit. Dat gebeurde altijd op traditionele wijze: met stenen, zand en cement de zee voor de kust steeds ondieper maken, totdat er uiteindelijk geen water meer is en er nieuw land is ontstaan.‘Een uiterst effectieve methode’, zegt Mark van Zanten, directeur Water en Maritiem voor ingenieursbureau Haskoning in Indonesië. ‘Maar wel een die enorme hoeveelheden zand vergt. Ecologisch en geopolitiek gezien ligt dat steeds gevoeliger. Het zand raakte bovendien op.’Aangewonnen land moet immers ook nog worden opgehoogd om voorbereid te zijn op de gevolgen van de zeespiegelstijging. ‘Moet je je voorstellen hoeveel zand dat kost, zeker als je begint op vijf meter onder nul. Zo diep is de zee daar op sommige plaatsen.’oY7rwmj9jC4Vdd63a46ec6e99cd33cd456c354705ad20oY7rwmj9jC4VdDescendantOf_%d0dbe915091d400bd8ee7f27f0791303%_188c2c12-e1c0-46dc-af55-5eb112a8cbd7,Node_%d0dbe915091d400bd8ee7f27f0791303%_188c2c12-e1c0-46dc-af55-5eb112a8cbd7oY7rwmj9jC4VdPulau Tekong in 2016, voor de landaanwinning. Foto: HDBPulau Tekong in 2024, met de polder in aanbouw. Foto: HDBoY7rwmj9jC4VdUitbreiding Pulau TekongErgens in het vorige decennium ging Singapore met andere manieren van landaanwinning aan de slag. Bij de uitbreiding van Pulau Tekong, een relatief groot eiland even ten oosten van het hoofdeiland Singapore dat dienst doet als militair oefenterrein, besloot de verantwoordelijke Housing & Development Board (HDB) het over een andere boeg te gooien. De landaanwinning was bestemd als militair oefenterrein; op het Singaporaanse vasteland zou zo land worden vrijgespeeld voor de bouw van woningen en voorzieningen voor burgers.Het polderconcept is in Nederland al eeuwenlang usance. Leg een dijk aan in het water, pomp dat water vervolgens weg en het land dat droog komt te liggen vormt de polder. Wanneer de dijken hoog en stevig genoeg zijn, is het ophogen van het nieuw aangewonnen land niet nodig. Het voorstel dat Van Zanten namens Haskoning in mei 2013 indiende bij de Singaporaanse autoriteiten, kwam in de aard daarop neer. ‘Een paar maanden later mochten we het voorstel presenteren. In november konden we aan de slag.’Afgelopen najaar, zeven jaar na het begin van de werkzaamheden in 2018, werd de polder opgeleverd, ongeveer achthonderd hectare groot. Het nieuwe land ligt 1,2 meter onder zeeniveau achter een tien kilometer lange dijk met een kruinbreedte tot vijftien meter en hoogte tot zes meter boven zeeniveau.De nieuwe polder op de noordoostpunt van het Singaporese eiland Pulau Tekong is behalve van een tot vijftien meter hoge dijk voorzien van een uitgebreid, geavanceerd drainagesysteem. Graphic: PUBHandjesgrasDe dijk bestaat uit zand met in het midden een ter plekke gegoten wand van cement-bentoniet die moet voorkomen dat zeewater door de dijk heen sijpelt. Voor water dat daar toch in slaagt, is aan de landzijde van de dijk een drainagekanaal aangelegd. Aan de zeezijde is de dijk bekleed met natuurlijk gesteente, dat stevig genoeg is om de kracht van de golven te weerstaan.Aan de landzijde is de dijk bedekt met handjesgras (Cynodon dactylon), dat bekend staat om z’n sterke, diep reikende wortelstelsel dat helpt om de grond goed vast te houden. Behalve dat het dijklichaam er steviger van wordt, geeft de begroeiing de dijk ook een natuurlijk aangezicht – zeker voor wie vertrouwd is met het Nederlandse polderland. In Nederland komt dezelfde grassoort voor langs het IJsselmeer en in het rivierkleigebied. Mocht de stijgende zeespiegel daartoe aanleiding geven, dan kan de dijk in de toekomst worden verhoogd.Doorsnede van de aangelegde dijk met wand van cement-bentoniet. Graphic: HDBStormbekken‘Een polder werkt anders dan traditioneel opgespoten land’, aldus Van Zanten. De investering in zand is zeker de helft lager, maar in infrastructuur moet juist meer worden geïnvesteerd: in dijken, gemalen, sensoren en langetermijnbeheer. ‘Dat verschuift de kosten van eenmalige aanleg naar een levenscyclusbenadering.’ Het specifieke weerspatroon in Singapore, met van tijd tot tijd enorme hoeveelheden regen, vormde een ontwerpuitdaging. Die losten de ingenieurs van het consortium van onder meer Haskoning op met de aanleg van een omvangrijk waterbeheersysteem.Het middelpunt daarvan is een 116 hectare groot, uitgegraven stormbekken dat vijf miljoen kuub water kan bergen. Daarnaast zijn er 45 kilometer aan afwateringskanalen aangelegd en meer dan dertig waterin- en -uitlaten. Een gemaal pompt het water rond door de polder, een tweede gemaal pompt water weg naar de zee.Het middelpunt van het waterbeheersysteem is een uitgegraven stormbekken dat vijf miljoen kuub water kan bevatten. Foto: HDBWaterbeheersysteem‘De neerslag is daar veel heviger dan in Nederland’, legt Van Zanten uit. ‘Dat betekent dat het waterbeheersysteem extreem robuust moet zijn.’ Voor de aanleg van het stormbekken moest meer dan tien miljoen kuub kleiachtige bodem worden weggegraven, genoeg om vierduizend Olympische zwembaden tot de rand te vullen. Een deel van die grond kon worden gebruikt om het polderland iets op te hogen.Wat Pulau Tekong ook bijzonder maakt, is de hoge mate van technologische integratie. Het poldergebied is uitgerust met geavanceerde monitoring en controlesystemen. Waterstanden en kwaliteit en dijkstabiliteit worden continu gemeten door een netwerk van meer dan 170 camera’s en 260 sensoren. ‘Data speelt een cruciale rol’, zegt Van Zanten. ‘Je kunt alleen veilig onder zeeniveau bouwen als je precies weet wat het systeem doet, op elk moment van de dag.’Deze datagedreven aanpak past bij de bredere smart nation-strategie van Singapore. In de toekomst kunnen de inzichten uit Pulau Tekong worden toegepast op andere kustgebieden, zowel binnen als buiten de stadstaat. Daarmee dient het polderproject als living lab voor klimaatadaptieve infrastructuur. LeerprocesNaast Haskoning en Deltares leverden ook de in 2024 overleden hoogleraar kustwaterbouwkunde Kees d’Angremond en baggerspecialist Boskalis hun specifieke expertise. Daarnaast speelden lokale spelers als het adviesbureau Surbana Jurong een cruciale rol. ‘Zonder partners ter plaatse lukt het niet’, zegt Van Zanten. ‘Zij beschikken over de specifieke kennis over de plek en over de certificaten om er te mogen werken.’Volgens Van Zanten was het project een leerproces voor alle betrokken partijen. ‘Omdat het de eerste polder van Singapore is, was er geen historisch referentiekader. Alles moest vanaf nul worden bedacht, van het eerste ontwerp tot en met de uiteindelijke onderhoudsstrategie.’Wat de polder heeft gekost, laten de betrokken partijen in het midden. ‘Dat heeft ermee te maken dat operationele en onderhoudskosten pas goed in te schatten zijn na een periode van gebruik’, zegt Van Zanten. Wel past het project in de bredere context van landaanwinning in Singapore. Tussen 2013 en 2023 kostte het aanwinnen van land tussen de 270 en 850 Singapore-dollars (180-570 euro) per vierkante meter. In totaal heeft Singapore honderd miljard dollar gereserveerd om gedurende honderd jaar de gevolgen van de zeespiegelstijging te kunnen opvangen.Het waterbeheersysteem is ontworpen op klimaat en neerslagpatroon van Singapore, met soms hevige neerslag. Foto: HDB Innovatieve waterbouwDe keuze voor een polder is niet alleen technisch, maar ook strategisch gemotiveerd. Zand is schaars, duur en politiek gevoelig in Zuidoost-Azië. Door alternatieve methoden te ontwikkelen, verkleint Singapore zijn afhankelijkheid van externe grondstoffen: zand dat in de toekomst van elders zou moeten worden gehaald. Tegelijkertijd bereidt het land zich voor op een toekomst waarin zeespiegelstijging niet langer een abstract risico is, maar dagelijkse realiteit. ‘Pulau Tekong laat zien dat land onder zeeniveau niet per definitie een zwakte is’, stelt Van Zanten. ‘Mits goed ontworpen en beheerd, kan het juist een gecontroleerde en duurzame oplossing zijn.’Hoewel Pulau Tekong nog maar net is opgeleverd, heeft het project al internationale aandacht getrokken. Andere kuststeden kijken met belangstelling naar de Singaporese aanpak, zeker nu klimaatadaptatie wereldwijd hoger op de agenda staat.Het project werd op de Waterbouwdag van najaar 2025 bovendien onderscheiden met een eervolle vermelding in de prestigieuze, vijfjaarlijkse Jan Agemaprijs voor waterbouwkundige werken van Nederlandse makelij wereldwijd. ‘Dit project bewijst dat innovatieve waterbouw niet gebonden is aan één land of regio’, zegt Van Zanten. ‘Het gaat om het slim combineren van bewezen kennis met nieuwe technologie en lokale omstandigheden. Pulau Tekong is daarin een belangrijke eerste stap.’Foto boven: Housing and Development Board Singapore

Polder in de tropen

Dit artikel lezen?

Meer artikelen

Gecontroleerd gevaar

AI in de industrie: praktijk is weerbarstig

Virtueel verleden

Water bij de wijn

Reacties

Laatste artikelen

Gecontroleerd gevaar

AI in de industrie: praktijk is weerbarstig

Virtueel verleden

Meest gelezen

Dit artikel lezen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Polder in de tropen

Dit artikel lezen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meer artikelen

Gecontroleerd gevaar

AI in de industrie: praktijk is weerbarstig

Virtueel verleden

Water bij de wijn

Reacties

Laatste artikelen

Gecontroleerd gevaar

AI in de industrie: praktijk is weerbarstig

Virtueel verleden

Meest gelezen

RIVM: ervaren thuisklussers nemen vaker risico’s

Snelle wielwissel

Fietsbel is algoritmen te slim af

Dit artikel lezen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief