In opdracht van netbeheerder TenneT gaat bouwbedrijf Koninklijke Heijmans schakelvelden voor hoogspanningsstations produceren. De bouw van de prefab-modulen start begin dit jaar in een nieuwe fabriek in Ede. De betrokken partijen spreken van een belangrijke stap in de noodzakelijke versnelling van de energietransitie.

Heijmans gaat in de nieuwe fabriek Krachtveld in vijf jaar tijd 480 prefab-modulen bouwen die zijn bestemd voor in totaal 120 hoogspanningsvelden, op TenneT-hoogspanningsstations verspreid over het land. 

Het gaat nadrukkelijk om uitbreiding van bestaande stations, waar de ruimte beperkt is en werkzaamheden onder spanning kostbaar en risicovol zijn. Met het contract is een bedrag gemoeid van tachtig miljoen euro.

Losse onderdelen komen vanuit de hele wereld naar de nieuwe fabriek, waar vervolgens niet alleen de assemblage van het modulair opgebouwde hoogspanningsveld plaatsvindt, maar ook tests kunnen plaatsvinden.

Tot nu toe werden de hoogspanningsvelden volledig ter plaatse opgebouwd, buiten op de locaties van TenneT. Volgens Frank Wester, directeur Operaties bij TenneT Nederland, is de nieuwe werkwijze essentieel in de aanpak van de netcongestie. 

‘Om in alle vraag naar stroom te kunnen voorzien moeten wij de komende jaren de capaciteit van het hoogspanningsnet minimaal verdubbelen,’ zegt Wester. ‘Deze enorme opgave kunnen we alleen aan als we standaardiseren en modulair bouwen.’

Standaardisatie

De assemblage vindt plaats in vier parallelle productiestraten, waar de modulen stap voor stap worden opgebouwd: eerst het staalframe, daarna de primaire componenten zoals scheiders en aardingsinstallaties, gevolgd door stuurkasten en bekabeling.

De schakelvelden worden gebouwd volgens een door TenneT ontwikkelde, nieuwe standaard. ‘Door standaardisatie en productie in een gecontroleerde omgeving, verkorten we de doorlooptijd van de bouw op de bestaande hoogspanningsstations en kunnen we de schakelvelden eerder in bedrijf nemen dan met de traditionele bouwmethode’, zegt Wester.

Wat is een hoogspanningsveld? 

Elk hoogspanningsstation bestaat uit een aantal hoogspanningsschakelvelden, waar elektriciteit wordt geschakeld, begrensd en verdeeld. Elk veld verbindt de hoogspanningskabel met een specifieke aansluiting, zoals een ondergrondse kabel, een transformator of een andere hoogspanningsverbinding. De velden zijn opgebouwd uit onder meer schakelaars, aardingsinstallaties en beveiligingssystemen. Samen moeten die het net veilig, betrouwbaar en stabiel houden. 

Een miniatuur-versie van een hoogspanningsveld. De verschillende onderdelen worden voortaan modulair en fabrieksmatig geproduceerd.

Netcongestie

TenneT verwacht in de komende vijf jaar circa 550 extra hoogspanningsvelden nodig te hebben op de bestaande 110.000- en 150.000 volt-hoogspanningsstations. Bart Smolders, directievoorzitter Heijmans Infra, stelt dat de samenwerking met TenneT zal aantonen dat het echt mogelijk is de energietransitie te versnellen. ‘Door prefab bouw, standaardisatie en digitale sturing combineren we snelheid met kwaliteit en veiligheid,’ zegt hij. ‘De fabriek in Ede laat zien hoe wij in oplossingen denken.’

De toenemende netcongestie is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een groot maatschappelijk probleem. Op steeds meer plaatsen maken fossiele brandstoffen plaats voor elektriciteit: of het nu gaat om mobiliteit, verwarming of industriële processen. De elektriciteitsvraag is daardoor explosief gegroeid, terwijl het hoogspanningsnet op veel plekken al z’n maximale capaciteit benut.

Niet langer maatwerk

Om die capaciteit te verhogen, is TenneT bezig met zowel het opzetten van nieuwe hoogspanningsnetten, een proces dat jaren in beslag neemt, als met het uitbreiden van het bestaande net. Dat laatste verliep tot nu toe ook traag, onder meer omdat de netbeheerder voor elk van de bestaande stations en elk schakelveld maatwerk moest leveren. 

Met de nieuwe fabriek in Ede is dat verleden tijd. De nieuwe standaardmodule zou in 80 procent van de gevallen inpasbaar zijn in een bestaand station.

Heijmans opent nieuwe fabriek: sneller bouwen aan het energienet van morgen

Speciale transportframes

Een ander voordeel van de fabrieksmatige productie is dat behalve het assembleren ook het testen binnen gebeurt, zonder hoogspanningsgevaar. Het technische personeel hoeft dan ook niet over specifieke certificaten te beschikken voor het werken op een hoogspanningsstation. 

De modulen zijn ontworpen met transport in het achterhoofd. Elk veld bestaat uit maximaal vier modulen die afzonderlijk per vrachtwagen naar het station worden gebracht. Speciale frames houden de vracht tijdens het transport stabiel en maken hijsen op locatie mogelijk.

De fabriek Krachtveld van Heijmans bevindt zich op een bedrijventerrein aan de rand van Ede.

Tijdwinst

Hoewel er nu nog geen robots in de fabriek staan opgesteld, droomt Heijmans er wel van om de assemblage steeds meer te automatiseren, zodat alles nog ‘sneller, makkelijker en beter’ gaat, zegt Paul van Schijndel, de bedrijfsleider van Krachtveld. Nu al echter levert de fabrieksmatige productie een tijdwinst op van 30 procent, stelt Van Schijndel.

Foto's: De Ingenieur