Door batterijen te recyclen, blijven waardevolle grondstoffen behouden. Dat is goed voor de economie en de strategische positie van een land. Maar het Nederlandse systeem hiervoor functioneert niet optimaal.

Om het recyclen van batterijen in Nederland succesvol te maken, is een systeemverandering nodig. Dat concludeert kennisinstituut TNO in het rapport Towards battery recycling in the Netherlands dat het in juli uitbracht. De inzameling en voorbehandeling van lithium-ion (Li-ion) batterijen zijn in Nederland weliswaar goed geregeld, maar het ontbreekt aan voldoende installaties voor de volgende stap, het terugwinnen van materialen uit de vermalen batterijeninhoud (black mass). Daarom wordt veel van deze ‘zwarte massa’ voor verdere verwerking naar het buitenland geëxporteerd, en verdwijnen waardevolle materialen uit Nederland. Dat verzwakt zowel de economie als de strategische positie van ons land. 

Afhankelijk

In Li-ion-batterijen, zoals veel accu’s van elektrische auto’s en fietsen, zitten kritieke grondstoffen zoals lithium, kobalt en nikkel. Als in Nederland voldoende batterijen worden gerecycled, vermindert dat de afhankelijkheid van andere landen om aan deze grondstoffen te komen. Dat dit maar mondjesmaat gebeurt, heeft verschillende oorzaken, die allemaal met elkaar samenhangen, concludeert TNO. Zo is zowel de vraag naar als het aanbod van gerecyclede batterijen laag – dat zijn factoren die elkaar in stand houden – en is investeren in recycling daarom vooralsnog niet rendabel. 

Vraag en aanbod

Er worden te weinig batterijen ingezameld om raffinaderijen van black mass te kunnen voeden, schrijft TNO in een nieuwsbericht naar aanleiding van het rapport. Een industriële installatie voor de raffinage heeft ongeveer tienduizend ton zwarte massa per jaar nodig. Via Auto Recycling Nederland (ARN) werd in 2025 circa 430 ton batterijen uit elektrische voertuigen ingezameld, en volgens Stichting OPEN, verantwoordelijk voor de inzameling van andere batterijstromen, was de opbrengst uit e-bikes in 2024 ongeveer vierhonderd ton.

‘De inzameling hebben we goed op de rit, maar er zijn simpelweg nog niet genoeg accu’s die worden afgedankt’, zegt Emma Folkertsma, projectmanager energie- en materialentransitie bij TNO. ‘De verwachting is dat er tegen 2030 in Nederland jaarlijks voldoende afgedankte batterijen zijn voor een industriële recyclinginstallatie.’

Tegelijkertijd blijft de binnenlandse vraag naar gerecyclede materialen beperkt, omdat Nederland zelf nauwelijks batterijen maakt. Om deze impasse te doorbreken, zal Nederland de samenwerking met omringende landen moeten versterken en (financiële) randvoorwaarden op orde moeten krijgen om investeringen in recycling rendabel te maken. Ook nieuwe regelgeving van de Europese Unie kan helpen, zoals de verplichting dat nieuwe batterijen een bepaald percentage aan gerecycled materiaal bevatten, en het verbod op export van zwarte massa buiten de EU.

Rotterdamse recycler

In de Rotterdamse Europoort worden sinds november 2024 afgedankte hoogspanningsbatterijen van elektrische BMW’s gescheiden in koper, aluminium, plastics en ‘zwarte massa’. BMW Group is hiervoor een samenwerking gestart met batterijrecyclingbedrijf SK tes. In maart 2025 ging De Ingenieur er op bezoek.

Praktische bezwaren

Maar er zijn meer uitdagingen voor de recyclingindustrie in Nederland, zoals de hoge energiekosten en de problemen met netcongestie. Het recyclen van accu’s kost veel energie: voor het raffineren van tienduizend ton zwarte massa 50 tot 55 gigawattuur nodig. ‘Dat is volgens de huidige industriële standaard’, zegt Folkertsma. ‘Er wordt hard gewerkt aan technologieën die minder energie verbruiken.’ Daarnaast zijn er voor de huidige technologieën veel water en chemicaliën nodig, en produceren ze veel afval en uitstoot.

Het trage vergunningenbeleid in Nederland helpt ook niet om investeerders over de brug te krijgen. Tussen een aanvraag en het verlenen van een vergunning zit doorgaans twee tot vijf jaar. Dat brengt onzekerheid met zich mee voor de geldschieters. 

Oplossing

Als Nederland een belangrijke speler wil worden in de batterijrecycling, zal het dus moeten werken aan een grotere beschikbaarheid van grondstofstromen, snellere vergunningsprocedures en het creëren van stabielere marktomstandigheden. Folkertsma: ‘En ook de ontwikkeling van energiezuinigere en meer duurzame recycling technologieën is een mogelijke sleutel tot succes.’

Openingsbeeld: Depositphotos