Aardwarmteproductie groeit niet snel genoeg

De productie van aardwarmte gaat elk jaar omhoog, maar om de doelstellingen van de overheid te halen moet er een versnelling komen. Die is nog altijd niet te zien, blijkt uit een jaarverslag van TNO.

In 2025 was de jaarlijkse aardwarmteproductie 7,7 petajoule, terwijl in 2024 7,49 petajoule aan aardwarmte gewonnen, en 2023 6,88 petajoule. Over de afgelopen vijf jaar was de jaarlijkse productiegroei gemiddeld ongeveer 0,3 petajoule.

Dat schrijft kennisinstituut TNO in het jaarverslag ‘Delfstoffen en Aardwarmte in Nederland’ dat het elk jaar publiceert in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Deze groei in aardwarmteproductie is onvoldoende voor de doelstelling van de Nederlandse overheid. Die wil dat in 2030 vijftien petajoule duurzame energie wordt opgewekt uit aardwarmte, gelijk aan het gemiddelde jaarlijkse gas- en elektriciteitsverbruik van 2,2 miljoen huishoudens. In het gemiddelde tempo van de afgelopen vijf jaar komt de totale productie in 2030 uit op slechts 9,2 petajoule.

Doublet

Aardwarmte of geothermie is natuurlijke warmte die wordt opgeboord uit de aarde. Gemiddeld wordt het met de diepte onder het aardoppervlak elke kilometer ongeveer 30 graden Celsius warmer. Om die warmte omhoog te halen, worden doorgaans twee putten geïnstalleerd (een doublet). Bij de ene put wordt warm water opgepompt, via de andere gaat het afgekoelde water weer terug de diepte in, nadat de warmte er via warmtewisselaars is uitgehaald om kassen, woningen of kantoren te verwarmen. Hierbij geldt: hoe dieper de boring, hoe groter de opbrengst, maar hoe ingewikkelder en duurder ook het project.

Obstakels

Dat het maar niet wil lukken de productie van aardwarmte te versnellen, heeft verschillende redenen: de hoge investeringskosten voor het installeren van een doublet, een relatief hoge kans op een tegenvallend resultaat, de complexiteit van aardwarmtelevering binnen de bebouwde omgeving – mede vanwege het constante aanbod en de variërende vraag – en tegenwoordig ook netcongestie, de grote vertrager van vele projecten.

Putten

Toch zijn er tot nu toe 33 aardwarmte-installaties gerealiseerd die reiken tot diepten tussen 1500 en 2800 meter, en één die de warmte van een diepte van ongeveer 750 meter omhooghaalt. Bij diepten minder dan 500 meter spreekt men niet meer van aardwarmte maar van bodemenergie – dan gaat het meestal om opslag in plaats van winning.

Van de 34 doubletten hebben er 25 in 2025 bijgedragen aan de totale productie, meldt TNO in het jaarverslag. De meeste installaties leveren alleen warmte aan de glastuinbouw, al is hybride afname, waarbij een installatie zowel aan de glastuinbouw als aan de bebouwde omgeving warmte levert, in opkomst.

In 2025 zijn negen nieuwe boringen gezet, waarvan vijf in het kader van het onderzoeksprogramma SCAN (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland; een samenwerking tussen staatsenergiebedrijf Energie Beheer Nederland en onderzoeksinstituut TNO). 

Openingsbeeld: TNO