De bouw van duizenden woningen loopt vertraging op door netcongestie. EĂ©n van de oplossingen is het ontwerpen van wijken met een beperkt piekverbruik aan stroom.

Sommige problemen versterken elkaar. Terwijl Nederland een oplossing moet zien te vinden voor het woningtekort, worstelt het ook met netcongestie. In de regio Utrecht is vanaf 1 juli een aansluitstop op het elektriciteitsnet voor bedrijven en nieuwbouwprojecten, maar ook in andere provincies kunnen nieuwbouwwijken steeds vaker niet meteen op het stroomnet worden aangesloten. Dit terwijl de nationale woningbouwopgave is om zeshonderdduizend woningen te bouwen voor het jaar 2030.

De problemen hebben deels te maken met de eisen waaraan de aansluiting van een nieuwbouwproject moet voldoen. Woonwijken zijn erop ontworpen dat het gelijktijdige piekverbruik van de woningen 2,5 tot 3,5 kilowatt is. Breng dat omlaag naar Ă©Ă©n kilowatt, en er kunnen twee tot drie keer meer woningen worden aangesloten.

Met dat idee zijn kennisinstituut Deltares, energiecoöperatie Almeerse Wind, netwerkbedrijf Alliander (via het Duurzaam Energie Perspectief), bouwadviseur Merosch, omgevings-onderzoeksinstituut Bright en de gemeente Almere nu aan de slag gegaan.

Zij verkennen de technische en economische haalbaarheid van wat zij de 1kW-Balanswijk noemen, en ontwikkelen hiervoor kaders en protocollen, zo valt te lezen in een nieuwsbericht van Deltares.

Slim ontwerp

Een 1 kW-Balanswijk is een nieuwbouwwijk waar het gelijktijdige piekverbruik per woning wordt beperkt tot Ă©Ă©n kilowatt. ‘Dat betekent dat de stroomafname van alle huizen samen gemiddeld uitkomt onder Ă©Ă©n kilowatt per huis’, zegt expert duurzame energie Ivo Pothof van Deltares, die meewerkt aan het project. ‘Op woningniveau mag de piek kortstondig veel groter zijn, bijvoorbeeld voor elektrisch koken.’

Het energieverbruik van de utiliteitsvoorzieningen, zoals de supermarkt, bakker, kantoren en restaurants, wordt hierin ook meegenomen. Daarvoor geldt een bijdrage van 1 kilowatt per 'woningequivalent'.

Techniek en gedrag

De piekverbruik-beperking kan deels worden bereikt door gebruik te maken van lokale energieopwekking (bijvoorbeeld met zonnepanelen), warmte- en koudenetten gecombineerd met energieopslag in het water en de bodem, buurtbatterijen en sturing via slimme systemen. Met name grote stroomverbruikers zoals warmtepompen en elektrische auto’s moeten slim worden ingezet.

Het andere deel van de opgave moet worden behaald uit aanpassingen in het gedrag van de bewoners. Daarvoor komen richtlijnen. Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen zich daaraan houden, is onderdeel van de verkenning, zegt Pothof.

‘Welke incentives slaan aan bij bewoners en welke niet? Ik denk dat het noodzakelijk zal zijn om netcongestie-vriendelijk gedrag te belonen, zoals het buiten de piekuren en juist tijdens PV-opwek gebruiken van de vaatwasser en wasmachine.’

Pilotprojecten

De ideeën worden getest aan de hand van verschillende pilotprojecten, allemaal in Almere. Hier worden de technische haalbaarheid, betaalbaarheid, participatie en regelgeving getoetst aan de werkelijkheid.

Qua grootte variĂ«ren deze projecten van een ‘wijk’ bestaande uit zes woningen tot een toekomstig stadsdeel van ongeveer 7500 woningen (Almere Pampus). ‘Uiteindelijk heb je in de praktijk wel een wijk nodig van minimaal honderd woningen, zodat individuele pieken goed kunnen uitmiddelen’, zegt Pothof.

Doel van de pilots is dat uit de ontwerpen en berekeningen een gestandaardiseerd samenwerkingsconcept komt voor gemeenten, ontwikkelaars en energiecoöperaties.

De initiatiefnemers hopen hun eerste Ă©chte 1kW-Balanswijk in het jaar 2030 aan te kunnen sluiten. 

Openingsbeeld: Depositphotos