Nederland moet nu ingrijpen om ook aan het einde van deze eeuw voldoende schoon en betaalbaar drinkwater te hebben. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een nieuw advies aan het kabinet.

Zonder scherpe keuzen komt de vanzelfsprekende beschikbaarheid van drinkwater onder druk te staan door klimaatverandering, vervuiling en groeiende vraag, waarschuwt de raad. ‘Ook in ons drinkwatersysteem dreigt netcongestie’, zegt commissievoorzitter Erik Verhoef.

Urgentie 

Volgens de raad behoort de Nederlandse drinkwatervoorziening nog altijd tot de beste ter wereld: betrouwbaar, van hoge kwaliteit en relatief goedkoop. Juist dat succes maakt het probleem minder zichtbaar. Zolang er water uit de kraan blijft komen, voelen burgers en bestuurders weinig urgentie, stelt Verhoef. Maar achter de schermen lopen systemen tegen grenzen aan. Sommige drinkwaterbedrijven halen nu al niet meer de vereiste operationele reserve van 10 procent om pieken in de vraag op te vangen. Richting 2030 zal dat volgens prognoses voor een meerderheid gelden.

Water is schaars

De bedreigingen komen volgens de Rli uit drie richtingen. Ten eerste staat het zoetwatersysteem onder druk. Drinkwaterbedrijven zijn afhankelijk van grondwater, rivieren en meren. Zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van het beschikbare zoetwater wordt minder. Daarnaast leidt klimaatverandering tot langere droogteperioden en extremere neerslag. Tot slot neemt de vraag toe door bevolkingsgroei en economische activiteit. ‘Water is nu al schaars’, zegt Verhoef. ‘En we betalen al veel te lang te weinig voor een fantastisch product.’

Volksgezondheid

De raad vergelijkt de situatie met de huidige problemen op het elektriciteitsnet. Ook daar waren signalen al jaren zichtbaar, maar bleef ingrijpen uit. Bij drinkwater zouden de gevolgen nog groter kunnen zijn, waarschuwt Verhoef. ‘Als elektriciteit tijdelijk knelt, is dat even vervelend en kostbaar. Maar als drinkwater onder druk komt te staan, raakt dat direct de volksgezondheid en het dagelijks leven.’

Ruimte voor drinkwater

Het advies vraagt om een brede aanpak. Niet alleen drinkwaterbedrijven, maar ook Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen moeten handelen. Drinkwater moet volgens de raad een vaste plek krijgen in ruimtelijke ordening. Dat betekent nu al ruimte reserveren voor winning, opslag, zuivering en transport. Ook samenwerking tussen drinkwaterbedrijven moet intensiever worden, zodat ze elkaar kunnen helpen als schommelingen in vraag en aanbod tot problemen leiden.

Prijsprikkels

Daarnaast pleit de Rli voor een bewustere omgang met water. Omdat drinkwater relatief goedkoop is, gaan huishoudens er vaak achteloos mee om. Twee derde van het drinkwaterverbruik vindt plaats in woningen, onder meer door douchen. Prijsprikkels alleen zijn volgens Verhoef niet genoeg; ook gedragsverandering is nodig.

Technologische oplossingen zoals ontzilting of decentrale watersystemen kunnen helpen, maar zijn volgens de raad geen wondermiddel. Eerst is beter onderzoek nodig naar kosten, energieverbruik en schaalbaarheid.

Foto: depositphotos.com