Q&A: September 2026

ASML werd van een kansloos geachte startup mondiaal marktleider. In Lessons learned from ASML onderzoekt Susanne van der Velden samen met Mohammad Nasir Nasiri wat we daarvan kunnen leren.

Tekst: Pancras Dijk

Elke maand zijn er talloze nieuwe boeken, toneelvoorstellingen, podcasts en video’s. De Ingenieur pikt de interessantste eruit en stelt de maker vijf vragen.

1 Waarom heeft u dit boek geschreven?

‘Eigenlijk is dit boek het resultaat van een opdracht die ik al in 2011 aannam. Er zijn eerder pogingen gedaan om de geschiedenis van ASML vanuit bedrijfskundig perspectief vast te leggen. Via mijn promotiebegeleider aan de Universiteit van Tilburg kreeg ik de kans daarop voort te bouwen. Wat begon als een proefschrift liep, naast werk, een gezin en andere verplichtingen, jarenlang door. Uiteindelijk groeide het uit tot dit boek.’

2 Voor wie heeft u dit boek geschreven?

‘De wetenschappelijke basis is bedoeld voor onderzoekers, maar de publieksversie heb ik zo aaibaar mogelijk gemaakt, al is het geen jip-en-janneketaal geworden. Iedereen met belangstelling voor techniek of bedrijfskunde kan er iets uithalen. Ik hoop vooral ondernemers, managers, beleidsmakers en investeerders aan het denken te zetten. Technologie, financiering en vestigingsklimaat zijn belangrijk, maar minstens zo bepalend zijn de manier waarop organisaties, toeleveranciers en ecosystemen worden ingericht.’

3 Wat fascineert u aan dit onderwerp?

‘Vooral de paradoxale combinatie van structuur en vrijheid. Juist sterke systeemarchitectuur die de som der delen bewaakt, maakt creativiteit mogelijk. Ooit dineerde ik bij een oud-ceo, tevens een voortreffelijke chef-kok. In elk van de zeven gangen had hij peer en saffraan verwerkt. Er moet altijd een rode draad zijn, legde hij uit, zonder samenhang wordt complexiteit onbeheersbaar. Dat integrale denken zie ik niet alleen bij technologie, maar ook bij organisaties en uiteindelijk zelfs in het dagelijks leven.’

4 Wat heeft u geleerd tijdens het schrijven?

‘Ik realiseerde me steeds sterker hoeveel geluk en toeval een rol hebben gespeeld in het succes van ASML. De geopolitieke omstandigheden waren gunstig: Europa bood een alternatief voor Japanse goederen, terwijl Philips een belangrijke basis vormde. Tegelijk ontdekte ik dat veel principes achter het succes wel degelijk overdraagbaar zijn. Sommige lessen blijken ook buiten de unieke context van ASML verrassend goed toepasbaar.’

5 Waarom moeten ingenieurs dit boek lezen?

‘Het is geen boek over systeemengineering, want daarover is al genoeg geschreven. Wel beschrijven we wat systeemdenken betekent voor organisaties en samenwerking. Ingenieurs richten zich vaak op technologie, terwijl succes uiteindelijk ook afhangt van de manier waarop mensen besluiten nemen en samenwerken. Ik hoop een aanvullend perspectief te bieden, zodat technische professionals complexe vraagstukken niet alleen vanuit de techniek, maar ook vanuit de organisatie als geheel leren bekijken.’

Lessons Learned from ASML. Building and Sustaining Innovation under Uncertainty

Susanne van der Velden & Mohammad Nasir Nasiri | 304 blz. | € 34,99