Nederland moet zijn energievoorziening versneld autonomer en weerbaarder maken, stellen 22 experts op het gebied van energie en veiligheid in een rapport van Topsector Energie.

De deskundigen, afkomstig van universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten, doen maar liefst 32 aanbevelingen om de energievoorziening beter bestand te maken tegen geopolitieke spanningen, verstoringen in internationale aanvoer en toenemende digitale dreigingen.

Dreigingen

‘Militairen winnen veldslagen, maar economieën winnen oorlogen’, schrijft Rob Bauer, Admiraal buiten dienst en voormalig Commandant der Strijdkrachten en voorzitter van het Militair Comité van de NAVO, het in het voorwoord van het rapport. ‘Zonder een stabiele energievoorziening kan Nederland de huidige periode van grote instabiliteit simpelweg niet succesvol doorstaan.’

Wie denkt dat Nederland nooit in de kou kan komen te zitten, heeft te weinig in de gaten welke dreigingen er op ons afkomen, denkt Bauer. Die boodschap is de afgelopen weken alleen maar urgenter geworden – het rapport is geschreven voor de aanval van de Verenigde Staten op Iran en de daarop volgende afsluiting van de Straat van Hormuz.

Versnellen en samenwerken

De eerste aanbevelingen van de experts zijn het versnellen van de energietransitie en het verzwaren van het elektriciteitsnet. Die maatregelen maken Nederland minder afhankelijk van buitenlands olie en gas.

Daarnaast kan een decentraal, flexibel energiesysteem onze geopolitieke positie versterken. Als Nederland samenwerkt met buurlanden, is het immers minder kwetsbaar voor het uitvallen van delen van de energievoorziening door aanslagen, sabotage of politieke chantage.

Efficiënter

Efficiënter en dus zuiniger omgaan met energie helpt ook: hoe minder energie we nodig hebben, hoe minder kwetsbaar we zijn. Voor 2030 is nog geen energiedoel vastgesteld, merken de experts op, dus er is ruimte voor een ambitieuze insteek. Eventuele compensatie van hoge energieprijzen door de huidige oorlogen, zouden moeten worden losgekoppeld van het daadwerkelijke energieverbruik.

Voorraden

Het is verstandig voldoende voorraden aan te leggen van gas, olie en wellicht zelfs steenkool, en van waterstof, zeldzame mineralen en reserve-onderdelen voor de infrastructuur. 

Gaswinning in het Groningerveld moet niet worden hervat, vinden de auteurs van het rapport, maar ze raden aan de gehele infrastructuur die daar aanwezig is ook nog niet te ontmantelen. ‘Zie het als een airbag – hopelijk heb je die voor niks, maar het maakt wel minder kwetsbaar’, zegt Maurice Mommen, programmamaker bij Topsector Energie.

Andere aanbevelingen

Andere aanbevelingen gaan over investeren in lokale opslagtechnologie, recycling van grondstoffen, een Europese ICT-keten, en het samenstellen van een ‘pool’ van monteurs, elektrotechnici, IT-specialisten en betrokken burgers die de energievoorziening in geval van nood draaiend kunnen houden.

Maar ook zaken als het identificeren van 'alles wat niet werkt maar wel moet werken' en dat voorzien van noodcircuits en batterijen, het oefenen met stroomuitval en het garanderen dat elektrische mechanieken zoals schuifdeuren ook met de hand kunnen worden bediend, staan op de lijst.

Stappenplan

Volgens Mommen heeft Nederland alle technische mogelijkheden om een autonoom en decentraal energiesysteem te bouwen. Mommen: ‘Deze 32 aanbevelingen bieden een stappenplan naar een toekomstbestendig Nederland.’

Nu maar hopen dat we de weerbaarheid tegen vijandelijke dreigingen uiteindelijk nergens voor nodig hebben…

 

Openingsbeeld: Mediatheek Rijksoverheid