In Geldrop is afgelopen vrijdag voor het eerst een 3D-geprint heupkomrandje geplaatst bij een mens met de aandoening heupdysplasie. Het implantaat 3DHIP is eerder succesvol toegepast bij ruim zeventig honden.

Een heupgewricht bestaat uit twee delen: de kom, die onderdeel uitmaakt van het bekken, en de daarin passende kop van het dijbeen. Bij heupdysplasie is de heupkom niet diep genoeg, waardoor de kop van het dijbeen er niet goed in past. Dat leidt tot slijtage, pijn, en het vervroegd optreden van artrose. Tot nu toe wordt dit opgelost met een ingrijpende operatie, waarbij de heupkom wordt gedraaid. Uiteindelijk is vaak een heupprothese nodig. De aandoening komt voor bij zowel mensen als dieren. Vooral veel honden hebben er last van.

Daarom staken Bart van der Wal, hoogleraar orthopedie LUMC in Leiden en Björn Meij, hoogleraar chirurgie voor gezelschapsdieren bij de Universiteit Utrecht de koppen bij elkaar om samen een betere oplossing te bedenken. Die vonden ze in een implantaat dat een extra randje vormt op de heupkom, waardoor de heupkop daar beter in blijft zitten: de 3DHIP.

Scannen, printen, schroeven

Omdat het heuprandje precies op maat moet zijn, schakelden de onderzoekers het 3D Lab van het Universitair Medisch Centrum Utrecht in: dat maakt patiënt-specifieke implantaten met behulp van een 3D-printer. Voor elk ontwerp wordt eerst een computermodel van de heup gemaakt aan de hand van een CT-scan. De 3DHIP wordt vervolgens met titanium geprint. Bij de operatie wordt het extra heupkomrandje met schroeven op het bekken vastgezet.

Het implantaat 3DHIP, bevestigd aan het bekken van een hond met heupdysplasie. Bron: Journal Orthopaedic Research 2021, 40/5, 1154-1162, 2021, CC BY-NC-ND 4.0, https://doi.org/10.1002/jor.25133

Experimenten

Vijf jaar geleden verscheen de eerste publicatie over de eventuele geschiktheid van het geprinte implantaat, op basis van experimenten waarin de sterkte ervan in het lab werd getest. De 3DHIP werd hiervoor in heupen van overleden honden geplaatst en aan allerlei krachten blootgesteld. In hetzelfde jaar werd de eerste levende hond ermee behandeld.

Experimenten met de 3DHIP in het lab. Bron: Journal Orthopaedic Research 2021, 40/5, 1154-1162, 2021, CC BY-NC-ND 4.0, https://doi.org/10.1002/jor.25133

Inmiddels is het implantaat bij ruim zeventig honden geplaatst, met goede resultaten. ‘Ze lopen vaak dezelfde dag alweer in de kliniek en kunnen een dag later met hun baasje mee naar huis’, zegt Meij in een nieuwsbericht van de Universiteit Utrecht.

Eerste mens

En op 16 januari was dus de eerste mens aan de beurt, in het Anna Ziekenhuis in Geldrop. Deze operatie is onderdeel van een studie naar de veiligheid en technische uitvoerbaarheid van de nieuwe ingreep. ‘Het uiteindelijke doel bij mensen is om pijn te verminderen, de eigen heup zo lang mogelijk te behouden en een volledige heupprothese zo lang mogelijk uit te stellen’, zegt Van der Wal.

Aanvankelijk wordt slechts een groep van vijf patiënten geopereerd, waarbij de resultaten nauwgezet worden gevolgd. Vooral het feit dat mensen op twee benen lopen en niet op vier, betekent dat de belasting van het gewricht anders is. Voorlopig zal de operatie waarbij de heupkom wordt gedraaid nog de standaardbehandeling blijven.

Openingsbeeld: Bas Niemans / Universiteit Utrecht