Eindhoven bouwt fabriek voor fotonische chips

Op de High Tech Campus in Eindhoven verrijst de komende jaren een nieuwe chipfabriek. Het gaat om een faciliteit voor fotonische chips: chips die data verwerken met licht in plaats van met elektriciteit. Op maandag 9 maart kwamen de initiatiefnemers, belanghebbenden en geldschieters bijeen om de start van de bouw feestelijk in te luiden.

Waar in de gebruikelijke, elektronische chips signaaltjes worden doorgegeven door het al dan niet doorlaten van elektronen, is het bij fotonische chips licht dat zich door de kanaaltjes verplaatst.

Dat is ingewikkelder maar heeft grote voordelen: licht is snel, en omdat het in meerdere golflengten beschikbaar is, kunnen er meerdere signalen tegelijk mee worden doorgegeven. Bovendien kost het verzenden van data met licht veel minder energie dan met elektriciteit. Dat is in deze tijd van energie slurpende AI-toepassingen geen overbodige luxe.

Met fotonische chips worden AI-datacenters dus energiezuiniger en gaan berekeningen sneller. Dat maakt geavanceerdere technologie mogelijk voor toepassingen als 6G-netwerken, medische innovaties, zelfrijdende auto’s en defensiematerieel zoals drones.

De fabriek

Nederland is momenteel een van de koplopers bij de ontwikkeling van fotonische chips. De ‘industriële pilotlijn’ die nu wordt gebouwd, is bedoeld om de technologie uit het laboratorium geschikt te maken voor opschaling naar productie op industriële schaal, met als uiteindelijke doel de Europese en Nederlandse afhankelijkheid van buitenlandse chipproducten te verminderen. Het is een samenwerking van TNO, technologieproducent SMART Photonics, High Tech Campus Eindhoven, PhotonDelta, TU Eindhoven en Universiteit Twente. Ook in Enschede komen nieuwe faciliteiten. 

De nieuwe faciliteit wordt ’s werelds allereerste industriële fabriek voor de productie van indiumfosfide fotonische chips op 6-inch wafer-schaal, meldt TNO.

Het halfgeleidermateriaal indiumfosfide heeft als voordeel boven andere fotonische materialen dat het zelf licht kan genereren. Dat de chips worden geproduceerd op wafers (flinterdunne, ronde schijven waarop tienduizenden chips passen) van zes inch is een opschaling ten opzichte van de vier inch die tot nu toe gebruikelijk is. In de fabriek komen veertig specialisten te werken, van wie een deel overigens nog moet worden geworven. 

Investeringen

Dat zowel Nederland als Europa de pilotlijn belangrijk vindt, bleek uit de gasten die bij de feestelijke aftrap aanwezig waren. Naast de ministers Dilan Yeşilgöz van Defensie en Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat was ook eurocommissaris Henna Virkkunen aanwezig, uitvoerend vicevoorzitter voor Technologische Soevereiniteit, Veiligheid en Democratie van de Europese Commissie. Zij zien de nieuwe fabriek als een nationaal en Europees vliegwiel voor innovatie.

Dat vindt ook Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van stichting Brainport en burgemeester van Eindhoven. ‘Om mee te blijven draaien, moeten we technologie opschalen en diversifiëren. Dat vergt kapitaal, geduld en talent’, zei hij.

Met dat eerste zit het voorlopig wel goed: In totaal wordt 172 miljoen euro geïnvesteerd, waarvan 86 miljoen door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, 20 miljoen door het ministerie van Defensie, en 66 miljoen door het Europese halfgeleiderprogramma Chips Joint Undertaking. Dit laatste is een direct resultaat van de ambitie van de Europese Chips Act, de overeenkomst die stelt dat de toekomstige digitale economie zoveel mogelijk op eigen bodem moet worden ontwikkeld en geproduceerd. 

Slagkracht en groei

Ook Peter Wennink, voormalig ceo van ASML en auteur van het op verzoek van voormalig premier Dick Schoof geschreven rapport ‘De route naar toekomstige welvaart’, was bij de aftrap van de pilotlijn aanwezig. Dit soort initiatieven zijn precies wat we in Nederland en Europa nodig hebben, vond hij. 

‘Door nu te investeren in schaalbare productiecapaciteit, creëren we een ecosysteem dat de wereldwijde technologische koers mede kan bepalen. Dit is een lanceerplatform voor de toekomstige digitale economie van Europa.’ Wel waarschuwde hij nu niet achterover te gaan leunen. ‘Wat goed is, is dat het gevoel van urgentie er nu eindelijk is. De remmende factoren in Nederland en Europa zijn onze risico-ontwijkende instelling en onze strenge reguleringen. Die halen overal de vaart uit.’ 

Voor Tjark Tjin-A-Tsoi, CEO van TNO, was het een mooie dag. ‘Met deze fabriek brengen we onderzoek en productie dicht bij elkaar, versterken we de positie van Nederland binnen het Europese halfgeleiderlandschap en helpen we bedrijven om sneller en efficiënter hoogwaardige fotonische technologie op te schalen', zei hij. 'Dit is een investering in onze technologische slagkracht én in toekomstige economische groei.’ 

Beeldmateriaal: TNO