De landen in Europa staan op technologiegebied gezamenlijk sterker dan ze vaak denken. Dat is de boodschap van een analyse door een Amerikaanse denktank.

De teneur is de afgelopen tijd vaak: Europa verliest de technologiewedloop van de Verenigde Staten en van China.

Maar, beste Europeanen: laat je dat niet aanpraten, betoogt Clara Riedenstein van het Center for European Policy Analysis (CEPA) in een onlangs gepubliceerde analyse. Europa heeft meer dan genoeg technologieën in huis waarvan bedrijven over de hele wereld afhankelijk zijn, en die ons continent dus een sterke onderhandelingspositie geven.

Barstjes

CEPA is een non-profitorganisatie in Washington D.C. met kantoren in Londen en Brussel. De onafhankelijke denktank richt zich op trans-Atlantische samenwerking. Jarenlang was de sterke band tussen de Verenigde Staten en Europa vanzelfsprekend, maar de laatste tijd komen er snel barstjes in.

Foto: Shutterstock

Mijlenver voor

De negatieve houding in Europa over de eigen positie is best te begrijpen. Vooral op het gebied van ICT liggen de VS en China voor op ons continent, soms mijlenver, zoals in het geval van AI. En sinds het verschijnen van het veelbesproken rapport-Draghi, in 2024 (onlangs dunnetjes overgedaan voor ons land door voormalig ASML-topman Peter Wennink), heerst het gevoel dat Europa de ‘tech-race’ heeft verloren.

Maar zo is het natuurlijk niet. Er is weliswaar een race gaande, maar waar de finishlijn ligt, weet niemand. Dus Europa, verman jezelf, je hebt meer invloed dan de meeste mensen denken, schrijft Riedenstein.

Monopolie

Het concrete voorbeeld dat ze noemt vanuit Nederland is, het zal niet verbazen, ASML. Het Veldhovense bedrijf heeft het monopolie verworven op het gebied van lithografiemachines die het doen met extreme ultraviolet (EUV) licht. Voor het maken van de nieuwste chips zijn deze machines onmisbaar.

Maar er zijn meer Europese bedrijven die op het gebied van halfgeleiders sterk staan. Neem imec in België, dat onderzoek doet op wereldniveau, of het Duitse Merck, dat tal van materialen en chemicaliën maakt die in chipfabrieken worden gebruikt.

Gebouwen van het hoofdkantoor van ASML in Veldhoven. Foto: ASML

Krachtige rekenchips

AI is nu de hype, en bedrijven in China en met name de VS investeren honderden miljarden in de fabricage van speciale, zeer krachtige rekenchips. Maar zonder Europa, merkt Riedenstein op, zouden de meest geavanceerde AI-chips helemaal niet kunnen worden gemaakt.

Bestaande sterkten

De CEPA-analyse waarschuwt er wel voor dat Europa niet op elk onderwerp zelfvoorzienend hoeft te zijn. ‘Protectionisme kan contraproductief werken.’ Zorg ervoor dat digitale soevereiniteit wordt gebouwd op bestaande sterkten. ‘Een goed voorbeeld hiervan is de Chips Act 2.0’, schrijft Riedenstein. ‘In oude plannen van de EU, de eerste Chips Act, was de EU nog van plan om het marktaandeel van zijn chipsproductie te verdubbelen tegen 2030.’ Maar dat bleek een onrealistisch doel. ‘In plaats van het project maar op te geven of productiecapaciteiten na te bouwen die elders al bestaan, kan Europa gebruikmaken van zijn bestaande sterke punten op het gebied van lithografie en chemicaliën. Precies wat de Semicon Coalition onder leiding van Nederland al bepleitte.’

SAP

En Europa heeft ook op andere vlakken bedrijven waarvan Amerikaanse bedrijven of overheden afhankelijk zijn. Neem bijvoorbeeld SAP, een Duits megabedrijf (jaaromzet 34 miljard euro, waarmee het Duitslands meest waardevolle bedrijf is) dat software maakt waarmee bedrijven hun cijfers in de gaten houden en beslissingen nemen. ‘SAP is de derde grootste leverancier van software aan de Amerikaanse regering.’

Uitdagingen

Dus Europa heeft hier en daar behoorlijk goede ijzers in het vuur. Wat niet wegneemt van de duidelijke problemen en uitdagingen waar we mee kampen. Zo vindt er op ons continent behoorlijk veel innovatie plaats, zegt zowel Draghi als Wennink, maar lukt het zelden om de slimme ideeën van wetenschappers en startups om te zetten in florerende bedrijven.

Ook moeten bedrijven in Europa nog beter samenwerken, volgens Wennink. De samenwerking tussen verschillende landen moet beter; de sterke punten van bedrijven en onderzoeksinstellingen van over de grens moeten elkaar aanvullen om de concurrentie met de VS aan te kunnen gaan. 

Congres KIVI

Op woensdag 11 maart houdt KIVI zijn jaarlijkse congres ook over het onderwerp ‘Europa’. Overkoepelend thema is ‘Blueprint for a stronger Europe’, vrij vertaald ‘wat moeten we doen om Europa sterker en toekomstbestendig te maken’. Thema’s zijn defensie, energie, digitalisering en mobiliteit.
 

Openingsbeeld: Foto Depositphotos